Botulizm Hastalığı

Hastalık clostridium botulinum adında oksijensiz, hareketli sporlu bir basilin ısıya duyarlı toksininin etkisi ile oluşan nöyroparalitik-sinirdeki harabiyete bağlı geli­şen felçli bir hastalıktır. Zehirin (toxin) alınış yoluna göre dört değişik şekilde görülür.

Günün Güzel Sözü: Aşıklarla başa çıkacak gücün yoksa eğer, aşka öyleyse niye hayret ediyorsun etme ( Mevlana )

1) Klasik besin zehirlenmesi şeklindeki botulizm konserve gıdalarında bakteri­lerin üreyerek zehirini oluşturması ve hazır toxinin bu gıdalarla alınması sonucu olu­şur.

2)  Bebek botulizmi: Bebeklerin sindirim kanalında etkenin lokalize olmasına bağlı toksin oluşmasıyla gelişir.

3)  Yara botulizmi: Yaralanma sonucu etkinin yara yerine bulaşarak çoğalması ve toksin oluşturmasıyla gelişir.

4)  Nedeni bilinmeyen botulizm olguları: Botulizme önceleri sosis yendikten sonra gelişen kaslarda güçsüzlük ve solunum yetmezliği ile kendini göstermesi ile so­sis zehirlenmeside denmiştir. Besin zehirlenmesi şeklinde görülen botulizm esas ola­rak evde, usulüne uygun olarak hazırlanmamış konserve gıdalarının tüketimi sonu­cunda oluşur. Etkenin sporları çevrede (toprak, göl ve ırmak suyu, bazı hayvan dışkı­larında ve çeşitli bitkiler üzerinde) bol olarak bulunur. Gıda botulizminde etkenin toksini gıda içinde hazır olarak alınıp ince bağırsaktan emilip lenfatik sistem yoluyla kan dolaşımına hızla nöyromuskuler (kas-sinir) kavşaklarda otonamik sinir lifleri ve ganglionlarına bağlanır.

Sinir hücresi içine alınır ve geriye dö­nüşü olmaksızın asetilkolin salgılanmasını durdurur. Etkenin alınması ile belirtilerin ortaya çıkması en az 6 saat, en çok 10 gündür. Ortalama 1-3 gündür. İnkubasyon süresi ne kadar kısa ise hastalığın ağırlığı ve ölüm oranı o denli fazladır. Klinik olarak kaslarda yukarıdan aşağıya doğru inen güçsüzlük, gövde ve kol bacak kaslarında güç­süzlük ve felçlerle belirgin bir hastalıktır. Ateşi ve duyu kaybı olmaksızın simetrik nörolojik belirtilerin olduğu bilinci açık hastalarda mutlaka akla gelmelidir. Kranial si­nir tutulmaları gözlerden başlar bulanık görme çift görme ve konuşma bozukluğu, yutkunma güçlüğü, tükrük salgısında azalma, mukozalarda kuruluk, yorgunluk hissi ve baş dönmesi görülür.

Botulizm Tedavisi

Botulizmde yakın bir solunum takip desteği başta olmak üzere destekleyici tedavi yöntemleri hayat kurtarıcı olabilir. Tedavide ikinci önemli konu antitoksik botulinum serumlarının uygulanmasıdır. Korunmada en önemli nokta konserve gıdalar yeneceği zaman mutlaka pişirilmelidir. Konserve kutusunun üstü kabarmışsa, hiç açmadan atılmalıdır. Yara botulizminde yara yerinin iyice temizlen­mesi önemlidir. Bebek botalizminden korunmada 12 aylıktan küçük bebeklere bal ve­rilmemesi önerilmektedir.