Doğurganlığı Etkileyen Faktörler

Kadının doğurganlığını etkileyen pek çok faktör vardır ve bu faktörler sadece doğurganlığı değil kendi aralarında da birbirlerini etkilemekte ve birbirlerinden etkilenmektedirler. Genel olarak bu faktörleri şu şekilde sıralayabiliriz;

Biyolojik Foktörler

a) Menarş ve Menapoz
b) Cinsel ilişki
c) Menstrasyon (yumurtlama-ovulasyon)
d) Laktasyon (emzirme)
e) Gebelik intervali
f) İnfertilite (kısırlık)
g) Genel sağlık

Sosyal Faktörler

a) İlk evlenme yaşı (cinsel ilişki yaşı),
b) Eşlerden ayrılma, ayrı yaşama,
c) Aile tipi,
d) Kabul edilen aile normu (kadın ve erkeğin istediği çocuk sayısı),

Eğitim (özellikle kadın eğitimi),
Gebelik kontrolüyle ilgili bilgi, tutum ve davranış,
Aile planlaması hizmetlerinin varlığı, yaygınlığı, ulaşılabilirliği ve kabul edilebilirliği,
Bebek ve çocuk ölümlerinin düzeyi,
Çocuklarda cinsiyet tercihi (erkek çocuk tercihi gibi),
Kadının toplumdaki yeri ve rolü (statüsü),
Kadın erkek diyalogu,
Çocuğun maliyeti ve ekonomik yararı, n) Erkeğin kazancı, o) Kadının para getiren işte çalışması,
Ülkenin sosyo-ekonomik durumu,
Dini inançlar şeklinde sıralanabilir.

Doğurganlığın regülasyonunda da etkili olan bu faktörler açısından ülkemizdeki mevcut durum eldeki verilere dayanarak kısaca şöyle analiz edilebilir. Toplum yapısı olarak, ülkemiz nüfusunun yarısı kentsel, yansıda kırsal alanda oturmaktadır. Ancak kırdan kente olan hızlı göç olgusu ele alındığında sosyal açıdan doğurganlık davranışları değişmekle birlikte, esas olarak kırsal yapının etkisi altındadır.

Ailelerin Ekonomik Durumu: Ülkemizde kişi başına milli gelir 2000 doların altındadır. Gelişmiş ülkelerle kıyaslanırsa oldukça düşük olduğu görülür. Bunun yanında gelir dağılımında da dengesizlikler söz konusudur. Ülke geneline bakıldığında düşük gelir gruplarının çoğunlukta olduğu görülür.

Kadının Statü Durumu: Devlet istatistik Enstitüsünün 1995 yılı rakamlarına göre ülke genelinde kadınlarımızın % 74’si okuryazardır. Yine 1995 Türkiye nüfus ve sağlık araştırmasına göre okur-yazar olmayan ya da ilkokulu bitirmeyen kadınlarda toplam doğurganlık hızı 3,9 iken ortaokul ve üzeri okul mezunlarında bu rakam 1,9 olarak tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle kadının eğitim durumu doğurganlığında belirleyici bir faktör olmaktadır.