Cümlenin öğeleri – özne

Cümlede, yüklemin bildirdiği eylemi, hareketi gerçekleştiren veya gerçekleştirme içinde bulunan öğedir. Her cümlede yer almayabilir ancak özne, cümlenin temel unsurudur.
Cümle içinde, hangi kelimenin özne olduğunu ortaya çıkarmak için yükleme “kim?” ve “ne?” soruları yöneltebiliriz. Fakat yükleme yönelteceğimiz “ne?” sorusu, yüklemin bize cümledeki nesne öğesini göstermesine de sebep olabilir. Bu durumda “ne?” sorusunu yükleme değişik şekilde sormamız gerekmektedir.
Örnek:
“Ahmet topu bana attı.”
Cümledeki “attı” kelimesi yüklem durumundadır. Cümlenin öznesini bulmak için, yükleme eylemi kimin gerçekleştirdiğini sormamız gerekir. Bu soru “kim attı?” sorudur. Cevap olarak “Ahmet” ismini alırız ve “Ahmet” cümlenin öznesi durumundadır.
“Dilersen bir sonraki otobüse binebilirim.”
Cümledeki yüklem “bilebilirim” kelimesidir. Yükleme “kim binebilir?” sorusunu yönelttiğimiz karşıma cümleye ait bir kelime çıkmaz. Ancak biz özneyi yüklemin bildirdiği kişiden çıkarabiliriz. Bu durumda “gizli özne” olan “ben” cümlenin bir öğesi sayılmaz.